Ik wilde intreden bij de Norbertinessen
Veertig jaar geleden had ik een afspraak met zuster Elizabeth, de priorin van de Norbertinessenpriorij in Oosterhout. Ik zat destijds in een diep dal en hoopte vurig dat een gesprek me goed zou doen en mijn leven weer wat richting zou geven. We spraken heel serieus over intreden bij de Norbertinessen.
Mijn keuze voor juist deze orde was destijds puur bepaald door de buitenkant: het prachtige historische gebouw waarin de zusters leefden, de serene rust van de omgeving, en het witte habijt met de zwarte sluier. Het zijn elementen waar ik diep vanbinnen nog steeds van houd.
Zuster Elizabeth was echter een wijze vrouw; ze keek me aan en zei dat ik eerst maar echt moest gaan leven. Als ik het daarna nog steeds wilde, moest ik maar eens terugkomen.
Pas twintig jaar later keerde ik terug. Ik werkte inmiddels als pastor en was gevraagd om de jaarlijkse kerstviering voor de zusters en het publiek te verzorgen. Ik herinner me nog de lichte paniek: wat had ik deze vrouwen in hemelsnaam te bieden? Zij leefden al hun hele leven intens met God; wat kon ik hen nog vertellen over de geboorte van het Christuskind dat ze nog niet duizend keer hadden gehoord?
Ik besloot het daarom totaal anders aan te pakken en de traditionele vorm van de kerstviering volledig los te laten. Geen vastomlijnd kerstverhaal, geen klassieke gebeden of de bekende liederen. In plaats daarvan koos ik voor een eigentijds verhaal over licht in de duisternis—zonder de geboorte van het kind letterlijk te benoemen—afgewisseld met moderne gedichten en bezielde koormuziek. Het was doodstil in de kapel.
Ik vond het doodeng en was oprecht bang voor hun reacties na afloop. Maar toen we daarna samen koffie dronken, bleek dat ik me zorgen had gemaakt om niets: de zusters waren ontroerd en geïnspireerd door deze onorthodoxe versie van Kerst.
Vorige week stapte ik voor de derde keer door de poort van Sint-Catharinadal, ditmaal voor een ontmoetingsdag van gepensioneerde pastoraal werkenden en emeriti. De afgelopen tien jaar had ik dat bewust afgehouden, en ook nu voelde ik aanvankelijk een flinke innerlijke weerstand. Ik wilde eigenlijk helemaal niet terug naar die bekende institutionele sfeer van de kerk. De doorslag om toch te gaan was de geplande bezichtiging van de historische kloostertuin; die had ik namelijk nog nooit gezien.
Ik sprak met mezelf af om met een open houding te gaan. Na de lezing zochten we de kapel op voor het gebed—exact dezelfde ruimte waar ik twintig jaar geleden met Kerst stond. Terwijl ik daar zat te mijmeren over het verleden, realiseerde ik me hoe ver ik inmiddels van die traditie ben weggegroeid. Ik heb er nooit écht helemaal in gepast, maar nu voelde de afstand definitief.
Na een werkelijk verrukkelijke warme lunch in het restaurant op het domein, die qua verfijning niet onderdeed voor een sterrenrestaurant, kregen we een rondleiding door de indrukwekkende ommuurde tuin.
Rijen vol druivenstruiken voor hun eigen wijn, onbespoten groenten en kruiden voor de keuken, en een zee aan bloemen. De leiding van deze gigantische tuin ligt in handen van zuster Godelieve, 83 jaar, een kleine frêle vrouw, die daar stond met zwarte handen van het werken in de aarde. Ze vertelt dat ze hulp krijgt van een tuinarchitecte en een grote groep vrijwilligers.
Zuster Godelieve nam me mee naar een oud, klein bijgebouwtje. Ze pakte een houten doos van de plank en liet me vol passie zien hoe ze van de specifieke kruiden uit haar eigen tuin natuurlijke verf maakt om boeken te kalligraferen en te versieren. Ik keek mijn ogen uit bij het zien van die prachtige, diepe kleuren; ik wist niet eens dat dit biologisch mogelijk was.
Ik reed die middag diep onder de indruk naar huis. Wat een initiatiefrijke, ondernemende en autonome vrouwen zijn dit, tot op hoge leeftijd. Destijds, veertig jaar geleden, was mijn intuïtieve keuze voor deze gemeenschap zo gek nog niet; ik pas inderdaad bij een ondernemend en veelzijdig leven, waar ook kunst een rol speelt. Maar terwijl ik Breda weer binnenreed, voelde ik vooral een intense dankbaarheid voor de enorme vrijheid in mijn eigen leven buiten de kloostermuren.
Warme groet,
Lia
Existentieel kunstenaar
Kunst over kwetsbaarheid, kracht, zingeving en mens-zijn.
Opmerkingen